ساخت فیلم زندگانی پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) و دغدغه های وحدت اسلامي

بعد از گذشت 35 سال از ساخت فیلمی در مورد زندگانی پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) توسط مصطفی عقاد، این بار یک کارگردان ایرانی به نام مجید مجیدی قصد دارد، فیلمی در مورد زندگی پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) بسازد.

مصطفی عقاد خالق دو اثر ماندگار در سینمای جهان است که یکی از آن به نام «الرساله» به زندگانی پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) و دیگری به مبارزات عمر مختار مبارز لیبیایی مربوط می شود. فیلم الرساله که در ایران به عنوان فیلم محمد رسول الله شناخته می شود بعد از گذر 35 سال هنوز دارای تازگی بوده و  زنده کننده خاطرات حوادث تاریخی صدر اسلام است و پس از گذر سه دهه هنوز برای هر مسلمانی و حتی غیر مسلمانان تأثیر برانگیز است. این فیلم به اکثر زبان های دنیا ترجمه شده است.

مصطفی عقاد که یک کارگردان سوری – آمریکایی است توانست از امکانات هالیوود برای ساخت فیلمی هدایت بخش برای مسلمانان استفاده کند. او کارهای دیگری هم در دست اقدام داشت که اجل به او مهلت نداد زیرا در یک حمله تروریستی در هتلی در اردن کشته شد. یکی از نقاط برجسته فیلم الرساله یا محمد رسول الله پرهیز کارگردان از موضوعات اختلاف برانگیز میان مسلمانان خصوصاً اهل سنت و شیعه است. مصطفی عقاد برای این که فیلم او به یک فتنه مذهبی تبدیل نشود با ارائه آن به الازهر در مصر و مجمع شیعیان لبنان جماعت علما، این دو مذهب را به دست آورد. مصطفی عقاد در رعایت اعتقادات شیعیان و اهل سنت نهایت دقت را داشت که نتیجه آن عدم نمایش چهره افرادی چون ابوبکر (رضي الله عنه)، عمر (رضي الله عنه) و علی (رضي الله عنه) در کنار پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) بود. همین عمق نگری سبب تبدیل شدن فیلم عقاد به یک اثر تاریخی در میان مسلمانان شد.

حال باید دید مجیدی تا چه حد اصولی را که مصطفی عقاد برای همگرایی مذهبی فیلم محمد رسول الله رعایت کرد، در ساخت فیلم جدیدش رعایت می کند؟ مجید مجیدی کارگردانی است که به اصول حرفه ای اهمیت زیادی می دهد و همین امر سبب کسب جایزه اسکار توسط او شده است. او به خوبی می داند که ساخت فیلمی در مورد زندگانی پیامبر اسلام از حساسیت بالایی میان مسلمانان برخوردار است و نه تنها ممکن است با انتقادات علما اهل سنت که هیچ گونه دسترسی فیلمنامه آن ندارد مواجه شود، بلکه ممکن است حتی از سوی علما شیعه نیز با انتقادات فراوانی روبه رو گردد. از طرفی او تجربه فیلم های مذهبی ساخته شده در داخل ایران را دارد. فیلم هایی که به زندگانی حضرت علی (رضي الله عنه)،امام حسن (رضي الله عنه)، مختار ثقفی و... مربوط می شود و علی رغم سرمایه گذاری سنگین، نتوانست راهی را به سوی همگرایی مذهبی بیاید، زیرا این فیلم ها متأثر از نگاه یک بعدی بود و از طرفی تأیید علما دو طرف شیعه و سنی را نداشت.

در زندگانی پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) وجود شخصیت های بزرگانی چون ابوبکر (رضي الله عنه)، عمر (رضي الله عنه)، عثمان (رضي الله عنه) و علی (رضي الله عنه) که همواره در لحظات سخت همراه پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) بودند جای سوال دارد. آیا مجیدی به عنوان یک کارگردان حرفه ای این موضوع را مورد توجه قرار می دهد یا از این شخصيت هاي تأثیر گذار در زندگی پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) به سادگی می گذرد؟ متاسفانه در ترجمه فارسی فیلم محمد رسول الله، نقش اصحاب بزرگ پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم) از بخش  اصلی فیلم حذف شده است و تنها در ابتدای فیلم به ابوبکر صدیق (رضي الله عنه) اشاره می شود که با پول خود بلال حبشی را که زیر شکنجه مشرکین است از ابو جهل می خرد و او را آزاد می کند. اما در دیگر صحنه های فیلم و حتی در لحظه هجرت پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) به مدینه، نقش ابوبکر (رضي الله عنه) که همراه پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) بود از فیلم اصلی حذف می شود. از طرفی همین طور که فیلم الرساله یا محمد رسول الله برای موفقیت به تأیید علما سنی و شیعی رسیده است، فیلم مجیدی نیز برای این که در دیگر کشور های اسلامی قابل پخش باشد نیازمند چنین تأییدی است. مجیدی اعلام کرده که می خواهد فیلمی را بسازد که حتی برای غیر مسلمانان هم جذاب باشد پس چنین فیلمی باید فراتر از نگاه تک بعدی مذهبی ساخته شود و نمایشی از واقعیت های صدر اسلام و حفظ شخصیت تأثیرگذار یاران نزدیک پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) در زندگانی آن حضرت باشد. چنين فيلمي مي تواند نمايشي را از وحدت اسلامي در ديگر كشورها ارايه دهد.

منبع: وبلاگ آينه اسلام، محمد جعفری