محدوده عمل زن در اسلام
گردآورنده: حفصه شمسی
در این نظام زن به عنوان مربی خانه تعیین شده است همان طوری که کسب روزی بر عهده شوهر می باشد پس بر وی نیز واجب است که آن اموال را در امور منزل به شکل صحیح به مصرف برساند. پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم فرموده اند: «المرأة راعية علی بيت زوجها و هی مسئولة» زن در خانه مسئول و سرپرست بوده و مسئولیت اداره خانه با اوست و نسبت به وظایفی که در بیرون از خانه هست هیچ مسئولیتی ندارد مثلا بر وی ادای نماز جمعه واجب نیست و جهاد هم بر او واجب نیست اگر چه جایز است که در میدان جهاد حاضر شده و در راه خدمت به مجاهدین مشغول گردد. و هم چنین تشییع جنازه بر وی واجب نیست بلکه از مشایعت آن نهی شده است و حاضر شدن در مسجد و نماز جماعت بر وی واجب نیست و با مراعات بعضی شروط و قیود آن ها اجازه دارند که در مسجد حاضر شوند، به هر صورت این کار نیکو و پسندیده نیست و هم چنین او اجازه ندارد بدون همراهی محرم سفر کند و خلاصه آن که بیرون آمدن زن از خانه در هیچ حال پسندیده و مطلوب نیست و بهترین هدایت و وصیت اسلام در حق وی این است که در خانه باشد. به طوری که آیه (وقرن فی بيوتکن) به آن مطلب به طور واضح دلالت می کند ولی ما می پرسیم که در این آیه کدام یک از این اوامر مخصوص به زنان پیامبر است که این قسمت را نیز مخصوص آنان بدانیم و در آیه آمده است: (إن اتقيتن فلاتخضعن بالقول فيطمع الذی فی قلبه مرض و قلن قولاً معروفاً * و قرن فی بيوتکن و لاتبرجن تبرج الجاهلية الأولی و أقمن الصلاة و آتين الزکاة و أطعن الله و رسوله إنما يريد الله ليذهب عنکم الرجس أهل البيت و يطهرکم تطهيرا).
معنی؛ «اگر پرهیزگاری می کنید پس ملایمت نکنید در سخن که طمع می کند کسی که در قلبش مرض است. بگویید سخن نیکو، و قرار بگیرید در خانه هایتان و ظاهر نکنید زینت و زیبایی ها را مانند ظاهر کردن مردم جاهلیت اول، و برپا دارید نماز را و بدهید زکات را و فرمان برید خدا و رسول او را، جزء این نیست که خدا می خواهد از شما دور کند سخنان ناپاک را ای اهل بیت، و شما را پاک و مطهر گرداند».
حال شما در این وصایا و اوامر فکر کنید و بگویید کدام یک از آن ها مربوط به همه زنان نیست آیا لازم نیست که زنان مسلمان متقی باشند؟ آیا آن ها اجازه دارند که در سخن نرمی نشان دهند و با مردان سخنی تحریک آمیز گویند؟ آیا آنها مجاز هستند که مانند جاهلیت پیشین خود را زینت نمایند؟ آیا سزاوار است که نماز و زکات را ترک کنند و خدا و رسول را فرمان نبرند؟ و آیا خدا آن ها را در ناپاکی می گذارد؟
در صورتی که تمام این اوامر مربوط به همه زنان مسلمان است پس چه دلیلی وجود دارد که (قرن فی بيوتکن) مخصوص زنان پیامبر باشد و نه دیگر زنان؟ برداشت اشتباه مردم به خاطر اول این آیه است که می گوید: ای زنان پیامبر، شما مانند دیگر زنان نیستید؛ ولی این اسلوب هیچ فرقی ندارد با این که شما به فرزندتان بگویید؛ ای پسر من، تو مانند دیگر پسران نیستی که در کوچه و بازار گردش کنی و حرکات و افعال نامناسب را مرتکب شوی، و این سخن شما این مفهوم را ندارد که حرکات نامناسب، بی ادبی و در کوچه گشتن درباره فرزندان دیگران پسندیده و نیک است. هدف این است که معیار اخلاق و محاسن و فضایل تعیین شود تا هر پسری که می خواهد شریف و نجیب باشد خود را با آن معیار مطابقت دهد، و قرآن نیز این روش را برای راهنمایی زنان برگزیده، زیرا زنان عرب در جاهلیت به مانند زنان اروپای امروزی آزادی داشتند و برگرداندن آن ها مطابق دستورات اسلامی و تعالیم حدود اخلاقی و قیود اجتماعی به دست خود پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) به تدریج صورت می گرفت و در این شرایط اسلام به امهات المؤمنین با ضابطه و اسلوب خاصی اهتمام و توجه کرد تا این که آنان سرمشق و چراغ هدایت زنان دیگر باشند. ابوبکر جصاص در کتاب «احکام القرآن» این نظریه را تایید نموده و می نویسد: «این حکم اگر چه درباره ی زنان پیامبر نازل شده ولی عموم زنان را در برمی گیرد زیرا ما مامور هستیم که از پیامبر متابعت کنیم مگر در آن حکم که مخصوص وی باشد و نه امتش.»
ولی اسلام در این باره آن قدر سختگیری نمی کند که در حالات ضروری و لازم هم به زنان اجازه ندهد، مثلا اگر سرپرست مرد نداشته باشند و یا برای تامین معاش خانواده در بیرون از منزل کار کند و یا به علت بیماری و ناتوانی و مسایلی دیگر مجبور به خروج از منزل باشد. پس در همه این احوال و شرایط قانون به وی اجازه کامل داده است و در حدیث شریف آمده است: «قد أذن لکن أن تخرجن لحوائجکن» یعنی خداوند به شما زنان اجازه داده که به منظور رفع احتیاجات خود از منزل خارج شوند. ولی باید دانست که این اجازه برای زنان همراه با مراعات شرایط و ضروریات است و بس، و این نمی تواند قاعده عمومی نظام اجتماعی اسلامی را تغییر دهد و آن قاعده اصلی این است که محدوده کار زن در داخل خانه است و بیرون رفتن زن جایز نیست مگر به هنگام ضرورت و نیاز، پس لازم است که غیر از آن مقاصد و معانی چیز دیگری برداشت نگردد.
برگرفته از کتاب حجاب دکتر یوسف قرضاوی
برچسب ها:
حجاب زن زنان مسلمان اسلام دکتر یوسف قرضاوی