آنغوزه، داروی گیاهی فراموش شده ferula assa feotidai
یكی از مشكلات بزرگی كه طب جدید با وجود امتیازهای ظاهری آن نسبت به طب سنتی با خود به ارمغان آورده، مصرف روزافزون داروهای شیمیایی است كه متاسفانه روز به روز شكل حادتری به خود می گیرد. در مورد پیامدهای این مسئله می توان به دو نكته بسیار مهم اشاره كرد؛
نخست این كه میكروب ها و ویروس ها بر اثر مصرف مداوم، بی رویه و گاهی بدون توجه به طریقه خاص مصرف برخی داروها، به تدریج مقاوم می شوند به این ترتیب تاثیر داروها ضعیف و حتی خنثی می شود و در نتیجه بیماران به افزایش مصرف و انواع قوی تر داروها روی می آورند. ثانیا اگر چه استفاده از داروهای شیمیایی در درمان بیماری های خاص كه مورد نظر است مفید واقع می شود، ولی مصرف طولانی و در برخی موارد حتی مقطعی آن ها عوارض جانبی از خود بر جا می گذارند كه «عوارض جانبی» نامیده می شود و بعضا ممكن است از خود بیماری نیز خطرناكتر باشد.
آنغوزه ferula assa feotidai
آنغوزه در عربی به نام های آنجدان، شجره الحتیت، شجره ابوكبیر و... خوانده می شود. ایران همواره خاستگاه رویش گیاهان فراوان و متنوع بوده است. در میان گونه های شناسایی شده در ایران گیاهان دارویی سهم به سزایی دارند یكی از این گیاهان كه ارزش بی نظیری دارد آنغوزه است. آنغوزه از خانواده گیاهان چتری و هم خانواده گیاه سمی شوكران است كه در طول عمرش یك بار گل می دهد و بعد از بین می رود كه گلدهی آن بعد از 7 سال است كه از هر هكتار آن بین 100-70 كیلو صمغ به دست می آید. این گیاه در روزگاری نه چندان دور در اكثر مناطق استپی و بیابانی ایران گسترش داشت. اما امروزه كمتر در مناطق آزاد یافت می شود به عبارت دیگر چند سالی است كه آنغوزه تنها در مناطق تحت مدیریت سازمان محیط زیست قابل رویت است. علت ناپدید شدن این گیاه در اكثر عرصه های رویشی، خواص درمانی شیره آن است كه از ساقه زیر زمینی آن به دست می آید. مردم بومی مناطق گرم و خشك از شیره بد بوی آنغوزه برای تسكین دردهایشان استفاده می كنند و به علاوه خاصیت ضد انگل نیز برای شیره آن قایل هستند. از شیره آن بیش از 600 نوع دارو به دست می آید. به علت نبود صنعت تبدیل در ایران، این گیاه دارویی به صورت خام به آلمان ارسال و به صورت دارو به ایران بازگردانده می شود. گیاه آنغوزه از ارزش اقتصادی بالایی برخوردار است هر كیلوگرم از این گیاه در بازار كشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به قیمت ۱۲ دلار به فروش می رسد. میزان شیره دهی هر بوته بین 100-20 گرم برآورد شده است که با كاشت گیاه آنغوزه می توان درآمدی معادل یك دوم درآمد حاصل از نفت را به دست آورد.
این گیاه در كوه ها رشد می كند منشا اصلی این گیاه استپ های ایران و افغانستان ذكر شده است و در استان های خراسان، بلوچستان، ارتفاعات هرمزگان (بستك) و نواحی مختلف جنوب ایران یافت می شود و از مناطق رویش آن در لارستان می توان کوه آنتن اوز، کوه بواش گراش و کوه آنتن لار (کوه کورده) اشاره کرد که از تراکم بیشتری برخوردار است البته در کوه های اطراف با تراکم کمتر پیدا می شود. نکته جالب این است که این گیاه به ندرت در مناطق پست و دشت ها هم می روید.
طریقه برداشت: برای برداشت این گیاه بعد از مدتی که گیاه به مقداری رشد کرد ساقه آن را از نصف به بالا خم کرده تا فقط ساقه آن رشد کند. بعد از این که ساقه به اندازه کافی رشد کرد آن را تیغ می زنند تا صمغ آن بیرون بیاید سپس آن را با پارچه نخی می پوشانند تا کثیف نشود و فردای آن روز صمغ جمع شده را جمع می کنند. گیاه انغوزه سالی 1 بار برداشت می شود و مدت برداشت حدود 1 ماه است. برداشت گیاه انغوزه فقط با داشتن مجوز است و برداشت غیر قانونی آن جرم محسوب می شود.
آنغوزا دارای اثر ضد تشنج، قاعده آور و ضد كرم است. در رفع بیماری های منشا عصبی، دستگاه تنفس، اسپاسم حنجره و دستگاه هضم، آسم و رفع یبوست افراد مسن به كار می رود. تركیبات گوگرد دار موجود در اسانس گیاه، از تولید چربی در بیماران با چربی خون بالا ممانعت می كند. هم چنین این گیاه در درمان سیه سرفه، لارنژیت و هیستری نیز به كار برده می شود. از نظر دفع كرم بر روی بعضی از انواع آن ها مانند كرمك و لومبرها اثر دارد؛ به علاوه در دفع كرم در vermineuse brohite دورو كبدی اثر قاطع ظاهر می سازد. از آنغوزه در دامپزشكی به عنوان دافع انگل های دام و در تهیه بعضی از فراورده های غذایی نیز استفاده می كنند.
بومیان منطقه لارستان قبل از این که غنچه این گیاه به گل تبدیل شود آن را می چینند و با نمک آن را پخته و می خورند که واقعا خاصیت دارویی دارد و بومیان برای درمان معده درد و انگل از ان استفاده می کنند.
تركیبات شیمیایی آن: نوع مرغوب آنغوزه دارای 62 درصد رزین، 25 درصد صمغ، 3 تا 7 درصد اسانس، 1/28 درصد اسید فرولیك آزاد و به مقدار بسیار جزیی از وانیلین تشكیل شده است.
طریقه مصرف: روزی سه بار 3/0-1 گرم به صورت حب استفاده می شود.
برچسب ها:
داروی گیاهی آنغوزه ferula assa feotidai
